Kan de VS zomaar eisen dat Europa zijn dieselreserves aanspreekt?

In dit artikel:

De Verenigde Staten kunnen Europese landen niet verplichten om diesel uit hun strategische noodvoorraden vrij te geven, maar proberen dat wel af te dwingen met de dreiging van een exportverbod. Washington wil dat de Europese Unie de komende zes maanden 120 miljoen vaten diesel op de markt brengt, ongeveer 38 procent van de Europese reserves. Volgens de VS hebben Europese landen eerdere afspraken over het vrijgeven van voorraden onvoldoende nageleefd.

De noodvoorraden werden na de olieschokken van de jaren 70 aangelegd. Ze moeten landen in staat stellen ongeveer 90 dagen zonder nieuwe invoer door te komen en mogen volgens de bestaande afspraken alleen worden aangesproken bij een fysiek tekort, niet uitsluitend om prijzen te verlagen. Europese lidstaten beheren de reserves zelf, in overleg binnen het Internationaal Energieagentschap (IEA). De Europese Commissie zegt daarom dat een vrijgave enkel in dat kader kan worden afgesproken. Duitsland, Frankrijk en Nederland beheren samen een groot deel van de Europese voorraad; Duitsland zegt dat het IEA nog geen verzoek heeft gedaan.

België beschikt via overheidsbedrijf ASEVA over ruim 25 miljoen vaten, waarvan het grootste deel in het buitenland ligt wegens een gebrek aan geschikte opslaglocaties. Een klein deel van de brandstofprijs financiert die voorraad.

Volgens UGent-professor Thijs Van de Graaf is er momenteel geen fysiek dieseltekort in de EU, maar wel een wereldwijde prijscrisis. De Europese afhankelijkheid van Amerikaanse diesel is sterk toegenomen nadat Russische import werd verboden: dit jaar komt 32 procent van de ingevoerde diesel uit de VS, tegenover 17 procent vorig jaar. Door de oorlog rond Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz is bovendien minder aanbod uit het Midden-Oosten beschikbaar.

Van de Graaf noemt het Amerikaanse exportdreigement een politiek drukmiddel, mede met het oog op de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen. Een vrijgave kan de prijzen tijdelijk drukken, maar lost volgens hem de onderliggende problemen in de raffinage en aanvoer niet op. Europese landen vrezen intussen dat ze hun reserves later, bij echte bevoorradingsproblemen, nodig hebben. De Commissie en de lidstaten overlegden nog over een besluit; een akkoord was er nog niet.