Sytske (19) liep hersenletsel op, maar lééft weer dankzij een magische bril uit Amerika
In dit artikel:
Sytske de Jong uit Tijnje, toen 17, raakte in de zomer van 2023 zwaar gewond tijdens een training met haar springpaard Beer: het paard struikelde en maakte een koprol over haar heen. Ze werd met ambulances en een traumahelikopter naar het UMCG vervoerd. Hoewel er geen botbreuken waren, bleek ze hersenletsel te hebben met meerdere kleine bloedinkjes, verlamming aan linkerzijde, epileptische aanvallen en ernstig verlies van kortetermijngeheugen; zelfs ademhalen moest haar moeder aanvankelijk commanderen.
De eerste revalidatie verliep stroef. Behandelingen in Nederland, onder meer twee maanden in Lyndenstein en een korte kuur in Haarlem, boden weinig soelaas: Sytske kampte met extreme gevoeligheid voor prikkels (licht, geluid, beweging), heftige hoofdpijn en beperkte draagkracht om dagelijks te functioneren. Een korte opleving volgde toen ze een Fries kampioenschap dressuur won, maar die vooruitgang was van korte duur; ze belandde opnieuw op de bank en raakte in een zware dip.
Hendrika en Sietse, haar ouders, stuitten op gespecialiseerde centra in de VS die intensieve trajecten aanbieden voor mensen met hersenletsel. Eind april gingen ze met Sytske naar een kliniek in Salt Lake City, waar functionele MRI’s lieten zien dat haar zintuiglijke informatieverwerking ‘chaotisch’ was: talrijke systemen (taal, geheugen, aandacht, sociale vaardigheden) functioneerden slecht op elkaar afgestemd. Daar kreeg ze gerichte oefeningen en hoop, maar blijvend herstel bleef uit.
Vervolgens kwamen ze in contact met het Mind-Eye Institute in Chicago, waar een therapeutische bril — commercieel aangeduid als Brainwear — wordt toegepast. Deze speciale lenzen veranderen de manier waarop licht de ogen binnenkomt met het doel de samenwerking tussen ogen, oren en het evenwichtsorgaan te verbeteren en zintuiglijke overbelasting te verminderen. Na sessies met Dr. Adams kreeg Sytske in november 2024 haar eerste Brainwear-bril; daarna keerde ze meerdere keren terug naar de VS voor fijnstelling en nieuwe glazen. Inmiddels draagt ze haar vijfde versie en meldt de familie aanhoudende verbetering: minder hoofdpijn, geen epilepsieaanvallen meer, herwonnen zelfstandigheid en terugkeer naar paardrijden en wedstrijden.
De behandeling was kostbaar; de familie betaalde de rekeningen zelf en zou zelfs bezittingen hebben verkocht om het mogelijk te maken. Hoewel er volgens moeder Hendrika geen duidelijke wetenschappelijke consensus hoeft te liggen over de bril, vinden zij het resultaat doorslaggevend: Sytske leeft weer, heeft haar rijbewijs gehaald, werkt mee in het familiebedrijf (een kaasmakerij), spreekt af met vrienden en wil na de zomer weer studeren en zoveel mogelijk concoursen rijden — niet alleen voor de prestaties, maar vooral voor de sociale beleving en het plezier.
Belangrijk om te weten: Brainwear en vergelijkbare sensorisch-gerichte lenzen zijn nog relatief experimenteel en niet algemeen geaccepteerd in de reguliere revalidatiepraktijk; bewijsvoering is beperkt en behandelingen zijn vaak duur en specialistisch. In Sytskes geval leidde de combinatie van internationale, op maat gemaakte therapieën en volharding van de familie tot duidelijk herstel, maar dat resultaat is niet per se representatief voor alle hersenletselpatiënten.