Wat stelt Amerikaanse 15 puntenplan voor vrede nu écht voor? "Ik heb dit precies al eens gelezen"
In dit artikel:
De Verenigde Staten zouden Iran een 15-puntenplan hebben overhandigd om het militaire conflict in het Midden-Oosten te beëindigen, zo meldde The New York Times recent op basis van anonieme bronnen; Reuters en het Israëlische Channel 12 brachten later soortgelijke berichten. Volgens die berichten zou het plan via Pakistan naar Iran zijn gegaan, maar Iran ontkent dat het het document ooit heeft ontvangen. Ook is onduidelijk hoeveel Israël – mede-initiatiefnemer van het offensief – bij de voorstellen betrokken is. Het nieuws leidde wel tot een daling van de olieprijs op de wereldmarkt.
Midden-Oostenkenner en VRT-journalist Inge Vrancken zegt dat het plan weinig nieuw bevat en mogelijk al grotendeels een jaar oud is: "Ik heb dit precies al eens gelezen." Volgens gelekte punten vraagt het pakket van Iran onder meer het ontmantelen van bestaande nucleaire capaciteiten, het afzien van kernwapens en het weghalen van nucleair materiaal, met overdracht van verrijkt materiaal aan het IAEA. Kerncentrales zoals Natanz, Isfahan en Fordow zouden vernietigd worden en het IAEA krijgt volledige toegang. Daarnaast moet Iran stoppen met het financieren en bewapenen van regionale proxies, het bereik en aantal raketten beperken en de Straat van Hormuz permanent openhouden.
In ruil zouden alle sancties tegen Iran worden opgeheven, de 'snapback'-dreiging van automatische VN-sancties komen te vervallen en zouden de VS en Israël hulp verlenen bij de ontwikkeling van een civiel kernprogramma (met name in Bushehr). De 15 punten zijn echter niet officieel bevestigd door betrokken regeringen.
Vrancken benadrukt dat directe onderhandelingen tussen Washington en Teheran onwaarschijnlijk zijn door gebrek aan vertrouwen; eerdere gesprekken in mei 2025 liepen stuk toen de VS militaire acties begon. Huidige contacten lijken indirect te verlopen via regionale tussenpersonen zoals Pakistan. Namen als parlementvoorzitter Mohammad Ghalibaf circuleerden als mogelijke gespreksvoerders, al ontkent hij gesprekken te voeren. Kleine aanwijzingen van toenadering — zoals het Iraanse voornemen de Straat van Hormuz voor niet-vijandige schepen te openen — worden gezien als beperkte gebaren van goede wil, maar geen garantie voor een doorbraak.
Vrancken meent dat de VS met het sturen van een vermoedelijk oud en nauwelijks geüpdatet plan niet het signaal afgeven dat Iran serieus genomen wordt, terwijl Washington tegelijk de druk opvoert door extra militairen te sturen. Ze waarschuwt dat Iran niet voor overwinning, maar voor overleving vecht, en dat zonder echte garanties en vertrouwen onderhandelingen moeilijk tot substantiële resultaten zullen leiden.